Huidkanker

Anatomie

De huid bestaat uit twee lagen: een onderlaag, de lederhuid, en een bovenlaag, de opperhuid.
De lederhuid bestaat uit bindweefsel, waarin onder meer bloedvaten, uiteinden van zenuwen, zweetklieren en talgklieren zitten. In die lederhuid zijn er ook diepe uitstulpingen van de opperhuid, van waaruit onze haren en nagels groeien.
De bovenste huidlaag, de opperhuid, is verantwoordelijk voor de aanmaak van nieuwe cellen en de afstoting van oude en beschadigde cellen. Deze huidlaag is samengesteld uit twee soorten cellen: huidcellen en pigmentcellen. De huidcellen of keratinocyten zorgen voor de opbouw van de huid. De pigmentcellen of melanocyten produceren onder invloed van ultraviolette straling (van de zon, van de zonnebank) het bruine huidpigment “melanine”, waardoor we bruin worden.

Voorkomen

De meeste gevallen van huidkanker ontstaan in de opperhuid. Naargelang van het type cellen van de opperhuid waaruit de tumor zich ontwikkelt, zijn er verschillende soorten huidkanker. In 90% van de gevallen gaat het om een kankergezwel in de huidcellen. Zij kunnen ontaarden tot een huidkanker die epithelioom wordt genoemd. Deze vorm van huidkanker wordt als goedaardig aanzien omdat hij goed geneest en weinig uitzaait. Een kankergezwel in de pigmentcellen, ook melanoom genoemd, komt in 8% van de gevallen voor. Het kwaadaardig melanoom is vrij zeldzaam, komt veel minder vaak voor dan het epithelioom, maar is veel gevaarlijker omdat deze tumor al in een vroeg stadium kan uitzaaien naar andere organen. Het kwaadaardig melanoom is verantwoordelijk voor tweederden van de sterfgevallen door huidkanker. De laatste jaren maakt men zich ongerust over het stijgend aantal kwaadaardige melanomen over de hele wereld. Het verdubbelt elke tien tot twintig jaar.

Oorzaken

Er is een duidelijk verband tussen huidkanker en blootstelling aan ultraviolette straling. In het algemeen geldt: hoe meer blootstelling aan UV-straling, hoe groter het risico op het krijgen van huidkanker. Er bestaan drie soorten UVstralen. Vooral de UV B-stralen worden verantwoordelijk gesteld voor de schadelijke uitwerking op onze huid. Toch zijn er nu aanwijzingen dat ook bij een overdreven blootstelling aan UVA-stralen de kans op huidkanker toeneemt. De UV C-stralen komen niet tot bij ons. Deze ultraviolette stralen zijn in het zonlicht aanwezig, maar worden ook in de zonnebanken op kunstmatige manier gebruikt.
Overdreven veel zonnen en te veel bruiningskuren onder de zonnebank zijn dus de boosdoeners. Dat komt doordat de UV-stralen, die onze huid bombarderen, de huidcellen beschadigen… en op langere termijn geeft dit meer kans op huidkanker. Het is het totale pakket UV-stralen die we jaar in jaar uit op onze huid krijgen, het totaalresultaat van alle kleine beschadigingen van de huid door de UV-stralen, dat verantwoordelijk is voor het eventueel ontstaan van huidkanker. De gevolgen manifesteren zich pas na jaren.

Preventie

Huidkanker kan grotendeels worden voorkomen door verstandig om te springen met de zon en met de zonnebonk. Een paar tips.
1. Ken uw huidtype en houd er rekening mee. Bleke huidtypes zijn gevoeliger voor de effecten van de ultraviolette straling.
2. Vermijd de zon tussen 11 en 15 uur.
3. Laat uw huid geleidelijk wennen aan de zon, zodat u niet verbrandt.
4. Gebruik een zonnecrème met een hoge beschermingsfactor, ook als u niet in de felle zon gaat liggen. Gebruik zonneproducten niet om langer in de zon te kunnen blijven.
5. Draag bedekkende kledij, een pet of een breed gerande hoed en een zonnebril met UV-filter.
6. Lig niet uren in de zon te “bakken” maar beweeg (wandel, doe aan sport,...)
7. Water, zand en witte muren weerkaatsen de zonnestralen waardoor u ook in de schaduw kunt verbranden. Denk eraan dat in zuiderse landen, in tropische streken en in het hooggebergte de intensiteit van de UV-stralen veel sterker is, en u dus gemakkelijker kunt verbranden.
8. Gebruik geen producten tegen muggenbeten, parfum of ander cosmetica, die kunnen onder invloed van de zon allergische reacties veroorzaken.
9. Een natte huid is gevoeliger, dus droog uw huid steeds goed af na iedere zwempartij.
10. Kinderen zijn extra gevoelig. UV-straling in de kinderjaren is het meest schadelijke.

Vroegtijdig opsporen/symptomen

De meeste huidkankers zijn in een vroeg stadium goed te genezen. Het komt er dus op aan de huid in de gaten te houden, want onze huid geeft signalen. Bij de minste twijfel raadpleegt u best uw arts. Het is niet altijd huidkanker, maar het kan een signaal zijn.
Waarop letten:

• elke vlek die van kleur verandert (die donkerder of lichter wordt)
• elke vlek met een onscherpe begrenzing.
• elke vlek die groter of dikker wordt.
• elke vlek die jeukt.
• elke vlek die knobbelig wordt.
• elke vlek die makkelijk bloedt.
• moedervlekken, oude litteken, een zweer die moeilijk geneest, bestralingsgebieden.
• het ontstaan van rasperige, schilferige vlekken.

Diagnose

Als de huisarts niet met zekerheid weet of de verandering in de huid onschuldig is, zult u doorverwezen worden naar een huidarts ‘dermatoloog’. De huidarts zal een biopsie doen om vast te stellen of de afwijking al dan niet met huidkanker te maken heeft. Er wordt onder plaatselijke verdoving een stukje van de zieke huid weggenomen. Dit stukje weefsel wordt in een laboratorium onder de microscoop bestudeerd. Alleen op die manier kan men nagaan of het een huidkanker is en welke vorm van huidkanker het is.

Behandeling

Huidkanker kan op verschillende manieren behandeld worden. De behandelingsmethode waarvoor gekozen wordt hangt af van soort, plaats en grootte van het gezwel. Behandelingsmogelijkheden zijn: bestralen,
bevriezen, wegbranden, opereren en fytodynamische therapie.
Een melanoom wordt meestal operatief verwijderd. In een beginstadium kan dat onder lokale verdoving; in een meer gevorderd stadium is een volledige verdoving en een ziekenhuisopname noodzakelijk.
Na behandeling van huidkanker zal men nog gedurende een aantal jaren (afhankelijk van de ernst) de huid moeten laten controleren.

Vooruitzichten

De meeste vormen van huidkanker zijn niet bijzonder gevaarlijk en er is bijna altijd volledige genezing mogelijk.. Epitheliomen worden als goedaardig aanzien omdat ze weinig uitzaaien en goed te behandelen zijn. Het genezingspercentage is hoog: 95% is volledig te genezen.
Melanomen komen niet zo vaak voor, maar zijn gevaarlijker omdat ze vrij snel groeien en al in een vroeg stadium kunnen uitzaaien naar andere organen. Als een melanoom in een vroeg stadium wordt behandeld, is de kans op genezing groot. In een meer gevorderd stadium, als er uitzaaiing is, wordt genezen moeilijker.
Belangrijk dus om er vroeg bij te zijn.

Wat is een melanoom

Een melanoom is een pigmentgezwel, een plaatselijke opeenhoping van pigmentcellen in de huid die veranderd zijn in kankercellen. Het is de meest levensbedreigende vorm van huidkanker. Bij meer dan 2.100 mensen per jaar wordt in ons land een melanoom ontdekt. Dit aantal neemt ieder jaar toe. De gemiddelde leeftijd van het optreden van de ziekte is 45 jaar, hetgeen relatief jong is voor een patiënt met kanker.

Een melanoom kan ontstaan uit een goedaardige of onrustige moedervlek of in een van tevoren gave huid. Voorkeurslokalisaties zijn de romp bij mannen en de benen bij vrouwen, terwijl op oudere leeftijd een melanoom ook vaak voorkomt in het hoofd/halsgebied.

Er is een aantal risicofactoren bekend voor het ontwikkelen van een melanoom:

• Overmatige blootstelling aan ultraviolette straling, met name verbranding op jonge leeftijd kan het risico op een melanoom vergroten.
• Huidtype, met name huidtype I en II.
• Erfelijke aanleg. Het risico neemt toe naarmate er meer familieleden een melanoom hebben.
• Een kleine risicofactor is het hebben van veel (meer dan 50) moedervlekken.
• Aangeboren moedervlekken. Het risico hierbij is afhankelijk van de grootte van deze moedervlekken. Bij met name aangeboren moedervlekken groter dan vijf centimeter is er sprake van een verhoogd risico.

Een melanoom is een pigmentgezwel, een plaatselijke opeenhoping van pigmentcellen in de huid die veranderd zijn in kankercellen. Het is de meest levensbedreigende vorm van huidkanker. Bij meer dan 2.100 mensen per jaar wordt in ons land een melanoom ontdekt. Dit aantal neemt ieder jaar toe. De gemiddelde leeftijd van het optreden van de ziekte is 45 jaar, hetgeen relatief jong is voor een patiënt met kanker.

Een melanoom kan ontstaan uit een goedaardige of onrustige moedervlek of in een van tevoren gave huid. Voorkeurslokalisaties zijn de romp bij mannen en de benen bij vrouwen, terwijl op oudere leeftijd een melanoom ook vaak voorkomt in het hoofd/halsgebied.

Er is een aantal risicofactoren bekend voor het ontwikkelen van een melanoom:

• Overmatige blootstelling aan ultraviolette straling, met name verbranding op jonge leeftijd kan het risico op een melanoom vergroten.
• Huidtype, met name huidtype I en II.
• Erfelijke aanleg. Het risico neemt toe naarmate er meer familieleden een melanoom hebben.
• Een kleine risicofactor is het hebben van veel (meer dan 50) moedervlekken.
• Aangeboren moedervlekken. Het risico hierbij is afhankelijk van de grootte van deze moedervlekken. Bij met name aangeboren moedervlekken groter dan vijf centimeter is er sprake van een verhoogd risico.